Độc đáo về kiến trúc đình Hàng Kênh - nơi thờ phụng một vị danh tướng của vùng đất Hquan ải Phòng redmandarin.com

Đình Hàng Kênh là 1 trong mỗi ngôi đình cổ nhất ở thành phố Hcửa ải Phòng, năm một7một9, dân làng xây dựng đền tại đây để thờ một vị Thành hoàng làng sở hữu công tạo cho Trần Hưng Đạo đánh quân Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Nhưng tới năm một85một, vua Tự Đức sắc phong tu bổ thành đình thờ Tổ Trưng hưng Ngô Quyền.

Theo nhiều nguồn tài liệu sự lạ thường ghi chép, đình Hàng Kênh được xây dựng trên nền của ngôi đền thờ danh tướng Vũ Chí Thắng. Ông là tướng dưới trướng của Hưng Đạo Đại Vương (Trần Quốc Tuấn, một228- một300) đánh quân Nguyên Mông xâm lược. Khi quốc gia tkhô cứng hao phân bình, Vũ Chí Thắng trở lại nơi chôn rau cắt rốn làm bằng dân an cư lạc nghiệp. Dân làng tôn ông là "Phúc Thần" và lập miếu thờ phụng.

Đến thời Tự Đức (một85một) với sắc phong cho một7 làng xã và 5 tổng của huyện An Dương, phủ Kinh Môn, Hcửa ải Dương (trong đó với làng Hàng Kênh), xây dựng mọi công trình thờ cúng Ngô Quyền (vị vua trước tiên trong phòng Ngô, trị vì từ thời điểm năm 939- 944, là vị Tổ Trưng hưng của Việt Nam.

Dân làng Hàng Kênh trùng tu ngôi đền thành nơi thờ cúng Ngô Quyền. Thành hoàng làng Vũ Chí Thắng được rước về đền Từ Vũ (đền thờ Thánh họ Vũ), không thiếu thốnh đình Hàng Kênh hơn 200m.

Bí mật về đình Hàng Kênh - nơi thờ phụng 1 vị danh tướng của vùng đất Hải Phòng - Ảnh 2.

Tòa Đại đình gồm Tiền đường, Bái đường và Hậu đường thuộc đình Hàng Kênh (quận Lê chân, TP. Hquan ải Phòng). Hình ảnh: Thu Thủy

Các tư liệu đang ghi chép rằng, Ngô Quyền sinh ra trong một mái ấm gia đình danh gia vọng tộc, đời đời làm quan ở đất Đường Lâm. Tương truyền ông tổ tư đời của Ngô Quyền là Ngô Xuân, người đang tuyển mộ hàng trăm thủ hạ theo Triệu Quang Phục tiếp tục sự nghiệp hero của Lý Bí chống quân Lương. Ông lập nhiều chiến công được phong làm Thổ Tù và được thân phụ truyền con nối chức tước. Cha Ngô Quyền là Ngô Mân làm Châu mục châu Đường Lâm. Thần tích Đình Gia Viên ghi chép ví dụ Ngô Quyền sinh một2 tháng 3 năm Đinh Tỵ.

Ngay từ nhỏ, ông tỏ ra là 1 trong mỗi người trí dũng tuy nhiên toàn. Khi sống ở quê với phụ thân mẹ và được phụ thân dạy cho thuật bắn cung nỏ, sử dụng gươm giáo, phần đa điều kín mít về binh pháp. Ngô Quyền to lên trong những khi nước nhà vừa new giành được quyền tự chủ. Ông sẽ tiếp nối đời phụ thân ông về việc xác minh quyền tự chủ, kiên quyết dành và giữ nền độc lập dân tộc. Ông sớm thể hiện tài năng kiệt xuất và sẽ trở thành một vị tướng tài được nhân dân kính mến, quân sĩ khâm phục.

 

Bí mật về đình Hàng Kênh - nơi thờ phụng 1 vị danh tướng của vùng đất Hải Phòng - Ảnh 3.

Tòa Hữu vu thuộc trong khuôn viên sảnh đình Hàng Kênh (quận Lê chân, TP. Hcửa quan Phòng). Hình ảnh: Thu Thủy

Công trình đình Hàng Kênh với toàn vẹn phần đông hạng mục ví dụ như: Đại đình, Sân đình, Nghi môn, và phần đông công trình phụ trợ khác như Tả vu, Hữu vu, Văn Từ.

Tòa đại đình với kết cấu 7 gian với kiến trúc trọng yếu, quy mô bề thế. Phần mái tòa Đại đình được lợp ngói mũi hài đầu đao cong vút. Bộ sườn được làm từ 42 cột gỗ lyên cao 5m, chu vi mỗi cột sắp 2m tạo sự vững chắn và tài năng chịu lực cao. Phía trước Nghi môn đình Hàng Kênh là ao đình hình bán nguyệt. Đỉnh trụ trang trí tứ phượng; thân trụ phía trên trang trí phần đông ô lồng đèn, giữa là ô trang trí câu đối, đế thắt dạng cổ nhân tìnhng. Hai cổng phụ với mái phía trên với 2 tầng mái, 8 mái. Nghi môn đình nối sát với tường phủ quanh đình. Sân đình Hàng Kênh rộng, được lát bằng gạch Bát Tràng, xung quanh Sảnh với khối hệ thống tường xây thấp, dạng tường hoa. Hai bên Sảnh là nhị tòa Tả vu, Hữu vu, đặt trên bệ nền cao 3 bậc so với mặt Sảnh. Hai tòa với tầm dáng như thể nhau, gồm 3 gian, 2 chái, đầu hồi bko nhiều đốc, 2 mái; đầu hồi nhô ra nhị trụ biểu (tại hàng hiên); 3 gian giữa là cửa bức bàn, 2 gian phía hồi xây tường với trổ lỗ thoáng hình trụ.

Độc đáo về kiến trúc đình Hàng Kênh - nơi thờ phụng 1 vị danh tướng của vùng đất Hải Phòng - Ảnh 4.

Hồ Bán Nguyệt - nơi tổ chức hầu hết tiết mục múa rối nước trong mỗi ngày hội tại đình Hàng Kênh (quận Lê chân, TP. Hcửa quan Phòng). Hình ảnh: Thu Thủy

Đặc biệt, tại đây sở hữu công trình Văn Từ thường xuyên Văn Miếu thuộc bên phcửa quan của đình, gồm tòa Tiền tế và Hậu cung. Hậu cung là nơi thờ Khổng Tử và ban thờ của một số trong mỗi vị Nho học phổ thay đổi như Chu Văn An (một292- một370, Văn Trinh Công, được trình làng là ông tổ của phần đông nhà nho nước Việt); Nguyễn Bỉnh Khiêm (quê Vĩnh Bảo, Hcửa quan Phòng, một49một- một585, trạng nguyên, Trình Quốc Công, nhà tiên tri); Trần Tất Văn (quê Kiến An, Hcửa quan Phòng, một428 – một527, Trạng nguyện, Thượng thư); Lê Ích Mộc (quê Thủy Nguyên, Hcửa quan Phòng, một458- một583, Trạng nguyên, Tả thị lang).

 
Bí mật về đình Hàng Kênh - nơi thờ phụng 1 vị danh tướng của vùng đất Hải Phòng - Ảnh 4.

Khung chịu lực bằng gỗ lyên ổn, với 42 cột tại đình Hàng Kênh (quận Lê Chân, TP. Hcửa ải Phòng). Hình ảnh: Thu Thủy

Đình Hàng Kênh mang tới 368 bức chạm khắc (chạm lộng) to nhỏ được ghép thành phần đa mảng to trong đình (bên trong 252 bức, ở ngoài mộtmột6 bức). Tương tự như trong phần đa ngôi đình mang tiếng vùng Đồng bằng Bắc Bộ, phần đa bức chạm tại đây được thể hiện trên phần đa thành phần kiến trúc gỗ như đầu dư, xà, bẩy, trên khối hệ thống cửa võng. Các bức chạm mang thể phân thành từng lớp với nội dung sự so sánh, hoặc trộn cho nhau, lđó hình tượng Long làm làm chủ…Nội dung của phần đa bức chạm miêu tả ưu tiền về chình họa tự nhiên.

Bí mật về đình Hàng Kênh - nơi thờ phụng 1 vị danh tướng của vùng đất Hải Phòng - Ảnh 5.

Hình tượng ổ Long được chạm khắc tinh xảo lưu giữ tại đình Hàng Kênh (quận Lê Chân, TP. Hquan ải Phòng). Hình ảnh: Thu Thủy

Tại đây sở hữu vô số hầu như chạm khắc từ hầu như loài Tứ Linh như: Long, ly, quy, phụng, tới hầu như loài vật sắp gũi với người như chyên ổn, ngựa…, Tứ quý, hoa lá hình đao mác dạng lượn sóng hoặc vân xoắn cuộn. Rồng là linh vật được chạm khắc nhiều với sắp 400 con trong một56 bức chạm khắc. Hình tượng chủ yếu: "Đầu Long", "Ổ Long", "Lưỡng long chầu nguyệt "…theo phong hầu nhưh thời Hậu Lê.

Bí mật về đình Hàng Kênh - nơi thờ phụng 1 vị danh tướng của vùng đất Hải Phòng - Ảnh 6.

Ban Thờ Đức Ngô Vương Quyền tại Hàng Kênh (quận Lê Chân, TP. Hcửa quan Phòng).

Bí mật về đình Hàng Kênh - nơi thờ phụng 1 vị danh tướng của vùng đất Hải Phòng - Ảnh 7.

Tòa Tiền đường tại Hàng Kênh (quận Lê Chân, TP. Hcửa quan Phòng).

Ngoài ra, đình Hàng Kênh còn lưu giữ được nhiều di vật cổ sở hữu giá trị như: tượng thờ Ngô Vương Quyền, tượng phỗng (niên đại cuối thế kỷ một7 đầu thế kỷ một8, đặt trong Hậu cung), tượng voi và ngựa (niên đại khoảng thế kỷ một9, đặt tại Tiền đường); sắc phong (từ thời Hậu Lê tới cuối thời Nguyễn), đại tự, án thư, lư hương, hoành phi, sắc phong, kiệu thờ, cửa võng, chuông thiết bịng, khánh thiết bịng, voi và ngựa gỗ… Đình được xếp hạng di tích cấp quốc gia năm một962, trong đình còn lưu giữ nhiều hiện vật quý: văn bia ghi tên tuổi những người của làng đỗ đạt từ một460 tới một693.

Bí mật về đình Hàng Kênh - nơi thờ phụng 1 vị danh tướng của vùng đất Hải Phòng - Ảnh 8.

Nghi môn gồm 3 cổng, một cổng chính 2 cổng ngóc tại đình Hàng Kênh, (quận Lê Chân, TP. Hquan ải Phòng). Hình ảnh: Thu Thủy

Đặc biệt, trong số đông mảng chạm khắc hình hình ảnh hàng trăm con dragon mang những tầm dáng, tư thế sự so sánh. Có lúc thì tạc theo từng ổ, với lúc lại là dragon mẹ vấn vít bên dragon con giữa rừng hoa lá, cỏ cây. Theo số đông nhà sử học, hiếm với nơi nào nhưng số đông nghệ nhân lại sử dụng lối "bông hình" để chạm khắc nên những tuyệt tác như ở đình Hàng Kênh.

Ngoài nét rực rỡ trong kiến trúc, đình Hàng Kênh rõ ràng giá trị cao về mặt chạm trổ. Nhờ những đôi tay khôn khéo, tài năng tạo ra của phần đông nghệ nhân nhưng mà những nét chạm trổ tinh xảo, giao trâm giữa phong phần đôngh nghệ thuật thời Lê và thời Nguyễn.

Đình Hàng Kênh gắn bó với quy trình trở nên tân tiến của dân tộc, là nơi lưu níu lại những giá trị lịch sử dân tộc, văn hóa truyền thống, nghệ thuật rực rỡ và hiện đang là nơi sinh hoạt tâm linh thường xuyên của người dân Hcửa ải Phòng cũng như du vị khách thập phương.

  •  

29/10/2023 Tin tức kiến trúc - nội thất ngoại thất

3 phong cách thiết kế kiến trúc được yêu thích nhất tại Việt Nam

Phong cách địa trung hải

Cesar Pelli - Kiến trúc sư người Argentina

Phong cách tân cổ điển

Phùng Phong. Kiến trúc sư người Việt Nam